Connect with us

Dişliler

Plastik dişli

Yayın tarihi:

on

Günümüzde küçük dişliler giderek artan oranda plastik malzemelerden üretilmektedir. Çoğu yerde, plastik malzemeler çeliğe uygun bir alternatif olabilir.

Plastiğin mukavemeti önemli ölçüde sıcaklığa bağlıdır, bu nedenle dişli tasarımı için gerekli olan malzeme özelliklerini belirlemek, çelik dişlilerden çok daha fazla zaman ve çaba gerektirir.

Plastik dişlilerin hesaplanması

  • Silindirik dişli ve sonsuz vida tipleri için
  • Diş dibi ve yanak mukavemeti ile aşınma ve statik hesaplama
  • Pech’e göre aşınma hesabı

VDI 2736 kılavuzu, 2014 yılında yayımlanmıştır. Mevcut teknoloji düzeyine uyacak şekilde güncellenen kılavuz, silindirik dişliler için yanak aşınma hesaplamasını da içermektedir. VDI 2736’nın 2. Bölümü (Silindirik dişliler), 3. Bölümü (Sonsuz Vida), 4. Bölümü (Ölçümler) eklenmiştir ve önceki VDI 2545 ile birlikte KISSsoft’ta bulunmaktadır.

Sonsuz vida çarkları için diş dibi kesme kuvvetinin yanı sıra yanak mukavemeti (pitting) de hesaplanır.

VDI 2736 kılavuzuna ek olarak, plastik çapraz helisel dişlilerin plastik deformasyonu ve aşınma hesabı Pech’e göre KISSsoft’a adapte edilmiştir, böylece hızlıca hesaplama yapılabilir.

KISSsoft’taki hesaplama modülü ile VDI 2736 Bölüm 4’e göre yapılan testlerden elde edilen ömür değerlerine göre plastik malzemenin DAT dosyalarını oluşturmak mümkündür. Bu modül sayesinde, otomatik olarak oluşturulan DAT dosyalarını KISSsoft veri tabanına materyal olarak eklemek de kolaydır.

Plastik malzemenin özellikleri

KISSsoft’ta dişli tasarlamak için 80’den fazla plastik malzeme mevcuttur. Bunlar arasında VDI 2545 ve VDI 2736’dan malzemeler; SABIC, Albis, DSM, Solvay, Lehmann&Voss, DuPont, BASF, Victrex’ten dişli malzemeleri, ayrıca akademik ve endüstriyel ortaklardan oluşan bir Alman ortak girişiminden malzemeler bulunmaktadır. 

Malzemeler, güçlendirilmemiş poliamidlerden, içten yağlamalı ve karbon fiber veya (uzun) cam fiber takviyeli yüksek performanslı plastiklere kadar çeşitlilik gösterir.

KISSsoft’taki veriler, sıcaklığa bağlı Young modülü ve çekme dayanımı gibi farklı malzeme özelliklerini ve ayrıca farklı yağlama koşulları için aşınmayı içerir. Bazı malzemeler için hem kuru hem de yağlı çalışma özellikleri mevcuttur.

S-N eğrileri (Wöhler çizgileri)

  • Yorulma mukavemeti ve dayanıklılık limiti için
  • Statik değerler kullanılabilir
  • Kendi malzeme verilerinizin KISSsoft veri tabanına eklenmesi

Yorulma mukavemeti ve dayanıklılık limiti hesabında doğru S-N eğrilerini belirlemek için gereken bir dizi ölçüm yapmak son derece zaman alıcıdır; bu nedenle bu özellikler KISSsoft’taki tüm plastik malzemeler için mevcut değildir.

Bununla birlikte, büyük ölçüde plastik dişlileri boyutlandırmak için statik dayanımı kullanmak da mümkündür. Yorulma mukavemeti ve dayanıklılık limiti hesaplamaları için gerekli özellikler belirlendikçe, KISSsoft veri tabanına eklenmektedir.

Uygulamalar

  • Statik dayanıma göre boyutlandırma
  • Yanak aşınması
  • Kuru çalışma ve yağlanmış dişliler

Hassas mühendislikte, plastik dişlilerin kullanıldığı birçok uygulama, nispeten küçük bir sürekli torka sahiptir; ancak aynı zamanda yüksek bir statik torku da aktarabilmelidir. Örneğin, bir arabadaki koltuk ayar mekanizması bloğa karşı çalıştığındaki gibi. Bu tür dişliler statik dayanımlarına göre dizayn edilebilirler.

İlaç veya gıda endüstrisine yönelik redüktörlerde, plastik dişlilerin genellikle herhangi bir yağlayıcı içermesi istenmez. Bu gibi durumlarda, diş yanağındaki aşınma, hasar için ana kriterdir. 

Kontak analiz

KISSsoft’un kontak analizini kullanarak, farklı temas noktaları ve diş genişliği için aşınmayı hesaplamak da mümkündür. Bu fonksiyon, bütün montaj hatalarını, yanak ve profil modifikasyonlarını doğru bir şekilde dikkate alır.

Diğer grafikler; kavrama boyunca normal kuvveti, PPTE’yi (aktarma hatası genliğini), diş dibindeki stresi ve ek olarak diş yanağındaki Hertz basıncının dağılımını gösterir.

Yanak aşınma hesabı

Kullanılan malzemenin aşınma katsayısı kw biliniyorsa, KISSsoft’ta yanak aşınmasını hesaplamak için kademeli bir aşınma yöntemi kullanılır. Yöntem, kontak analizine dayanır ve gerçek aşınmayı taklit etmek için iteratif bir süreç kullanır.

Aşınma, 2B veya 3B olarak görüntülenebilir ve örneğin diş başı boşaltmasının aşınma davranışına etkisi gibi çeşitli modifikasyonların net bir değerlendirmesini sağlar. 

KISSsoft, çalışma ömrü boyunca oluşan kümülatif aşınma gidermeyi, izin verilen aşınma ile karşılaştırarak bir çalışma ömrü hesabı gerçekleştirir. Bu aşınma özellikleri, kuru çalışan dişlilerin tasarlanması için çok faydalıdır ve KISSsoft hesaplama yazılımı ile birleştirildiğinde, gerçeğe yakın sonuçlar ve çalışma ömrü değerleri verir.

Mühendislik ve danışmanlık

KISSsoft AG’nin hizmetleri arasında mühendislik ve danışmanlık da bulunmaktadır. Ürünlerinizi tasarlarken veya projenizi test ederken uzmanlarımız size bireysel destek sağlar. Geliştirme boyunca ortağınız olabilir ve ürününüzü optimize etmenize yardımcı olabiliriz. Uzmanlık alanlarımız ve deneyimlerimiz, çeşitli sektörlerdeki müşterilerimiz için başarıyla tamamlanan çok çeşitli projelere dayanmaktadır.

Test lisansı için web sitemizden bize ulaşabilirsiniz.

Devamını oku
Advertisement
Yorum bırak

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Dişliler

3B dişli modelleri

Yayın tarihi:

on

By

Dişliler gibi karmaşık parçaların 5 eksenli freze makinelerinde üretimi, son zamanlarda ileri üretim süreci olarak artmaktadır. 

Ancak bu tarz bir üretim, tam ve kesin bir 3B data gerektirir. KISSsoft, daha sonraki işlemlerde CAD veya CAM yazılımlarında kullanılabilecek doğru 3B modeller üretir.

Silindirik dişliler

Program, tüm olası yanak modifikasyonları dahil olmak üzere, düz ve helisel yanaklı silindirik dişlilerin yanı sıra pinyon ve kremayer dişlileri de üretebilir. 

Crowning, profil crowning, helis açısı modifikasyonu ve farklı tiplerde diş başı diş / dibi rahatlatma gibi tipik modifikasyon türlerine ek olarak, serbestçe tanımlanabilen topolojik modifikasyonları da uygulanabilir.

Her yanağın optimum düzeyde çalışabilmesi için farklı modifikasyon türleri sağ ve sol yanaklara ayrı ayrı tanımlanabilir. 

Ayrıca ön işleme için protuburance takımı ve gerekli taşlama pasosu kullanılarak hesaplanan bir 3B model çıktısı da alınabilir.

Konik dişli

Düz, helisel ve spiral dişli konik dişliler (ISO 23509’a göre diş derinliği konfigürasyonları) KISSsoft’ta modellenebilir. Spiral dişler için Klingelnberg (cyclo-palloid®) ve Gleason (‘face hobbing’ ve ‘face milling’) tarafından belirlenen kesme yöntemleri de kullanılabilmektedir.

Sağ ve sol yanaklar için asimetrik olarak bombelik, profil bombelik, kavrama açısı ve helis açısı modifikasyonlarının yanı sıra burulma ve topolojik modifikasyon da uygulanabilir.

Tüm bu modifikasyonlar doğrudan 3B modele uygulanır. Ön işleme adımları da ayrıca 3B model olarak alınabilir. Eksen sapmalarını modifiye etme seçeneği, yüzey modeli kullanılarak, tasarım sürecinin ilk aşamasında ve yüksüz koşulda VHJ kontrolünün yapılmasını mümkün kılar.

Kontak izi sağlaması için yüzey model

Yüzey modeli, her kavrama noktasında yüksüz temas izinin doğrulanmasını kolaylaştırır. Gerçek montaj koşullarını simüle etmek için eksen sapması hatası, eksen eğim hatası ve merkez mesafesi gibi önceden tanımlanmış parametreleri de değiştirebilirsiniz.

Sonsuz vidalar

  • Silindirik sonsuz vida ve kavisli dişli çarkı
  • ISO/TR 10828:2015’e göre sonsuz dişli profili
  • Sonsuz dişli çarkı kesici modifikasyonları
  • Program, silindirik sonsuz vida ile kavisli sonsuz dişli çarkının 3B modellerini üretir. Sonsuz vida profili; A, I, N, K ve C diş profili türleri için ISO/TR 10828’e göre hesaplanır.
  • Sonsuz dişli çarkının kesici takım ve üretim süreci modifikasyonu, temas izini optimize etmek ve dolayısıyla çalışma performansını iyileştirmek için büyük boyutlu bir sonsuz dişli kesici takımının girilmesini ve kesici takımın basınç açısının ve şaft açısının değiştirilmesini mümkün kılar.

Çapraz helis dişli ve kremayer

KISSsoft ile çapraz helis dişli ve kremayer sistemi hesaplamak da mümkün.

Özellikle otomotiv sektöründe bu tür mekanizmalar, direksiyon sistemleri için sıklıkla kullanılmaktadır. Sürtünme katsayısının girilmesi ve kayma hızlarının yanı sıra kuvvetlerin de hesaplanmasıyla, verimlilik artık hesaplanabilir ve optimize edilebilir durumda.

Dik eksenli alın dişlisi

Dik eksenli alın dişlileri ve pinyonlar da 3B modeller olarak çıktı alınabilir. Pinyonlar için kullanılan 3B modeller, silindirik dişliler için olanlarla aynı işlevselliğe sahiptir.

Eğimli konik dişliler

Konik dişliler olarak da adlandırılan eğimli konik dişliler, önceden tanımlanmış bir açıyla eğilmiş kremayer benzeri bir takım kullanılarak üretilir. 3B modelde kontak izini optimize etmenize yardımcı olmak için helis açısı modifikasyonu veya negatif bombelik gibi yanak modifikasyonları mevcuttur. 

Diş kontağı daha sonra grafiksel kontak analizi yöntemi kullanılarak doğrulanabilir ve 3B modeller, FEM analizi ve 5 eksenli frezeleme gibi sonraki işlemler için dışa aktarılabilir.

Ölçüm noktaları raporu

Klingelnberg ve Gleason ölçüm makineleri için hazırlanan ölçüm noktaları raporları, dişlerin yanak ve diş dibi alanlarının topolojisini ölçmenize yardımcı olacaktır. Silindirik dişliler, çapraz helis dişliler, konik dişliler, eğimli konik dişliler, alın dişlileri ve sonsuz vidalar için ölçüm noktaları almak mümkündür. Ayrıca evolvent spline’ler için de bu imkan vardır.

3B çıktı seçenekleri

KISSsoft’taki 3B modeller hem STEP hem de Parasolid formatlarında alınabilir. Ayrıca 3B modeller, CAM için tek bir diş formu halinde de hazırlanabilir.

Test lisansı için web sitemizden bize ulaşabilirsiniz. 

Devamını oku

Dişliler

Silindirik dişlilerde yük kapasite hesaplarının ISO 6336: 2019-11’e göre güncellenmesi – Pratik bir sınıflandırma

Yayın tarihi:

on

By

Diş dibi dayanımı – Kavrama etki faktörü fε

Ayrıca Bölüm 3’de, YF form faktörünün hesaplanması için diş dibi mukavemetinin hesaplanmasında yeni bir faktör = kavrama etki faktörü fεεε tanımlandı. Bu faktörle, yüksek kavrama oranlı dişlilerde (εαn ≥ 2) birkaç diş çifti temasında daha uygun bir yük dağılımı yoluyla gerilmeleri azaltıcı etkiler dikkate alınır. (Alt Bölüm 6.2., 9-14 nolu denklemler) dikkate alınır. (Alt Bölüm 6.2., 9-14 nolu denklemler)

Şekil 4 (sol alt), eş değer dişlerin εαn profil kavraması boyunca kavrama faktörünün fεdeğişimini gösteriyor. Burada, εß ≤ 1 adım kavrama oranları için εαn = 2 sınırında grafikte ani bir sıçrama görülmektedir. Bu daha sonra, hesaplanan diş dibi emniyet değerlerindeki ani değişimlerde de dikkat çekmektedir. Pratikte büyük bir profil kavrama oranının etkisi şu anda hesaplama tekniği açısından görülemese de εαn = 2 değerine ulaşılmadan önce bile fark edilebilir. Başka bir ifadeyle bir yandan yüksek kavrama oranlı dişlilerin εαn ≥ 2 hesaplanmasında belirgin bir gelişme elde edilmiş, diğer yandan da kavrama faktörünün biraz göze hoş gelmeyen düzensiz seyri söz konusu oluyor. Bunu ortadan kaldırmak veya en azından azaltmak için ISO 6336’nın gelecekte daha da geliştirilmesi gerekiyor.

Kavrama faktörü fε’nin etkisini daha fazla göstermek için aşağıdaki tabloda (Şekil 5) sayısal bir örnek (mn = 6 mm, z = 42) kullanılmaktadır ve diş dibi emniyet değerleri profil kavrama oranı < 2.0 ve ≥ 2.0 karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, her hesaplamada ISO 6336:2006’ya ve ISO 6336:2019‘a göre hesaplanan diş dibi emniyet değerleri de karşılaştırmalara dahil edilmiştir.

İkinci karşılaştırmada, ayrıca helis faktörü Yß’nin de daha sonra açıklanacak olan helisel dişlilerde etkisi olduğu dikkate alınmalıdır.

Şekil 5: Diş dibi emniyet değerlerinin εαn < 2.0 ve ≥ 2.0 için karşılaştırılması

Diş dibi dayanımı – İç dişliler için YF form faktörü

İç dişliler için form faktörü YF hesaplanırken, geometrik etki değişkenlerinin (eğilme yükü kolu, diş dibi kalınlığı yayı ve diş dibi yuvarlama radyüsü) hesaplanmasında büyük değişiklik yapılmıştır. ISO 6336:2006’da diş dibi yuvarlama radyüsünün hesaplanması yanlıştı ve şimdi bunun yerini fellows yöntemiyle üretim simülasyonuna dayalı etkin diş dibi yuvarlama radyüsü hesabı aldı. Bu yöntem, VDI 2737:2016’ya göre hesaplama ile aynıdır. Aşağıdaki tablo (Şekil 6) hesaplamalardaki sapmaları göstermektedir.

Şekil 6: İç dişliler için form faktörü

Tablo (Şekil 6), ISO 6336:2006 ve ISO 6336:2019’a göre hesaplanan eş değer eğrilik yarıçapı ρF’deki yüzde 30 ila 60 arasında önemli sapmaların olduğu sonuçları çok net göstermektedir. 

Hesaplamadaki bu büyük değişikliği daha iyi sınıflandırmak için ρF, yuvarlanma simülasyonu kullanılarak kesin olarak hesaplanmış diş şekline dayalı olarak CAD’de de ölçülmüştür. CAD ölçümünden elde edilen sonuçlar ile ISO 6336:2019’un sonuçları karşılaştırıldığında, çok iyi bir uyum söz konusudur. ISO 6336:2019’daki bu düzeltmelerle, iç dişlilerde ISO 6336:2006’ya kıyasla yaklaşık yüzde 7 ila 17 arasında daha düşük diş dibi emniyeti hesaplanmaktadır.

Diş dibi dayanımı – Yß helisel faktör

ISO 6336 Bölüm 3’teki diş dibi emniyeti üzerindeki helis faktörü Yß’nin etkisi, geçmişte helisel dişliler çok iyimser olarak değerlendirildiği için gündeme getirilmiştir (Şekil 7). Bu, helis açısının yanak emniyeti üzerindeki etkisine benzerdir. Burada helis faktörü, ISO 6336:2006 (2008) düzeltmelerine göre uyarlanmıştır.         

       ISO 6336:2006             ISO 6336:2019            

Sayısal bir örnek olarak (mn = 4 mm, profil kavrama oranı 1.0) farklı helis açıları için adım kavrama oranının εß bir fonksiyonu olarak diş dibi emniyet değerleri belirlendi ve ISO 6336:2019’un ISO 6336:2006 (2008)‘e göre diş dibi mukavemetindeki sapmalar karşılaştırıldı (Şekil 8). Bu sayısal örnekte; diş dibi emniyet değerlerinin küçük helis açılarında (10°) ISO:2006 (2008)‘e kıyasla yaklaşık -%3 ila -%4 arasında bozulduğu, artan adım kavrama oranı εß ile de sapmanın küçüldüğü görülmektedir. Büyük helis açılarında (> 25°) sapma -%24 ile -%19 arasındadır. ISO 6336:2006’ya göre ISO 6336:2019 kapsamında değiştirilen helis faktörü Yß’nin bu “negatif” etkisi, büyük helis açıları için kavrama faktörü fε ile kısmen telafi edilir ama küçük helis açıları için daha fazla bir dengeleme görülür.

Şekil 8: Helis faktörü Yß – Sayısal örnek

Özet

Silindirik dişlilerde ISO 6336:2019‘a göre hesaplanan yanak ve diş dibi emniyet faktörleri önceki ISO 6336:2006 sürümüne kıyasla incelendiğinde; bunların hem daha büyük hem de daha küçük değerler alabileceği görülmektedir. Sadece bir yönde (daha büyük veya daha küçük emniyet değerleri) kapsamlı bir genelleme yapmak mümkün değildir. Bu nedenle somut uygulamalar için her zaman karşılaştırmalı hesaplamalar gerekir.

Yeni ISO 6336:2019’a göre hesaplamalara geçilirken, yukarıda değinilen ISO 6336:2006’ya göre farklılıklar ve karşılaştırmalar, pratik sınıflandırma için uygun yardım sağlamalı veya ayrıca gerekli değişiklikleri desteklemelidir.

Son bilimsel bulgular ISO 6336’nın son sürümüne dahil edildiğinden; bir yandan yeni teknolojik bilgilerden yararlanma imkanı olacak, diğer yandan her iki sürümde de “ortak bir dil” söz konusu olduğundan müşteri ve tedarikçi arasındaki koordinasyonu önemli ölçüde basitleştirecektir.

Yararlanılan kaynaklar

[1] DIN 3990: Tragfähigkeitsberechnung von Stirnrädern, Dezember 1987

[2] ISO 6336: Calculation of load capacity of spur and helical gears, Mai 1996

[3] ISO 6336: Calculation of load capacity of spur and helical gears, September 2006, Corrigendum 01/2008

[4] Gunther Weser; GWJ Technology GmbH; Antriebstechnik: „Tragfähigkeit von Stirnrädern – Unterschiede bei der Festigkeitsberechnung nach DIN und ISO“, Oktober 2011

Silindirik dişlilerde mukavemet hesapları DIN ve ISO standartlarına göre yapılan mukavemet hesaplarında farklılıklar (Ender Önöz, disliteknolojileri.com 11/2021)

Bizimle irtibata geçin

Uzaktan çalışmanın ağırlık kazanması nedeniyle ve son aylarda yaşamakta olduğumuz döviz artışları da dikkate alınarak; eAssistant yazılımının tüm modülleri paket olarak ve arzu edilirse 2D DXF, STEP/IGES, 3D-CAD Plugin eklentisi seçenekleri ile birlikte Türkiye’ye özel bir kampanya kapsamında 1 aylık kiralama fiyatına 12 aylık süreli olarak temin edilebilmektedir.

Bu uygulamanın; makine üretimi sektöründeki (özellikle ihracat yapan otomotiv, rüzgar enerjisi ve savunma sanayi alanında çalışan) tasarım ve üretim yapan küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihtiyaçlarını ertelemeden gerçekleştirebilecekleri bir fırsat olduğunu düşünüyoruz. İhtiyaç halinde şirketimiz size mühendislik hizmetleri veya uzaktan eğitim programlarıyla uzmanlık bilgileri de sunmaktadır.

Daha kapsamlı bilgi almak için aşağıdaki iletişim bilgilerimizden bize ulaşabilirsiniz:

Türkiye Temsilcisi: KAPEM Endüstriyel Danışmanlık ve Dış Tic. Ltd. Şti.-İstanbul

Tel: 0216-225 84 58; GSM: 0532-311 48 59

www.kapem.com; info@kapem.com

Devamını oku

Dişliler

Silindirik dişlilerde yük kapasite hesaplarının ISO 6336: 2019-11’e göre güncellenmesi – Pratik bir sınıflandırma

Yayın tarihi:

on

By

Silindirik dişli mukavemet hesaplarında DIN 3990, ISO 6336 veya ANSI / AGMA 2101 gibi çeşitli standartlar mevcuttur. Bu yazımızda, dünyanın önde gelen uluslararası standardı ISO 6336: 2019-11 (son sürüm) ile önceki sürümü ISO 6336:2006 (2008 düzeltmeleri dahil) arasındaki temel farklılıklara kısaca değinilecektir. Bu kapsamda diş yanağı ve diş dibi taşıma kapasitelerine odaklanılmaktadır. Çeşitli faktörlerin etkisinin pratik bir gösterimi ve sınıflandırması için karşılaştırmalı sayısal örneklere de yer verilmektedir.

Silindirik dişlilerin dayanım kapasitesini hesaplamak için DIN 3990, ISO 6336 veya ANSI / AGMA 2101 gibi çeşitli standartlar kullanılabilir.  DIN 3990 [1], 1987’deki son versiyonuyla uzun süredir değiştirilmedi, özellikle Avrupa’da yaygın olup ülkemizde de birçok kuruluşlarda kullanılmaktadır. 1996’da ISO 6336 “Düz ve helisel dişlilerin dayanım kapasitesinin hesaplanması” standardının ilk baskısı yayımlandı [2]. ISO 6336 uluslararası geçerliliği olan bir standart olduğu için de bu tarihten beri kullanılması önerilmektedir. Bu yönü ile dünya çapında müşteriler ve tedarikçiler arasında iletişimi ve spesifikasyonu basitleştirmektedir. ISO 6336’nın temeli DIN 3990’a dayanmaktadır. Bu nedenle her iki hesaplama yöntemi de çok benzerdir ancak artık önemli farklılıkları da bulunmaktadır. Bu durum, hesaplama yöntemini ISO 6336 olarak değiştirirken özellikle önem arz etmektedir. 2006’da ISO 6336’nın ikinci revizyonu [3] yayımlanmış ve 2008 yılındaki bazı düzeltmelerle önemli değişiklikler gündeme getirilmiştir. Bütün bunlar yeni bilimsel bilgilere dayanmaktadır. 

DIN 3990 ve ISO 6336:2006 arasındaki temel farklılıklar [4] bu derginin Kasım 2021 sayısında ele alınmıştır. 13 yıl sonra, ISO 6336’nın üçüncü baskısı 2019 yılı sonunda yayımlanmıştır.

Nisan ve Mayıs ayı yazılarımızda, en son yayımlanan ISO 6336:2019 ile 2008’deki son düzeltmeler de dahil olmak üzere bir önceki ISO 6336: 2006 karşılaştırılmasını kısaca ele alacağız. 

Bölüm 1: Genel etki faktörleri

  • Dinamik faktör Kv’nin hesaplanması biraz değiştirilmiştir (Alt Bölüm 6). Dinamik faktör Kv artık ≤ 2.0 ile sınırlıdır, çünkü Kv > 2 olursa diş yanakları birbirinden ayrılabilir.
  • Yöntem B’ye göre dinamik faktör Kv-B’nin hesaplanması için, faktör Bk hesaplanırken eskiden sadece tepe boşaltması etkisi dikkate alınırken, şimdi hem tepe ve hem de dip boşaltması aşağıdaki denklemdeki gibi dikkate alınmaktadır.
  • ISO 6336’nın B Yöntemi, ISO’nun en kapsamlı ve ayrıntılı hesaplama yöntemidir ve bunlar GWJ hesaplama çözümleri eAssistant, TBK ve GearEngineer yazılımlarına dahil edilmiştir.
  • Diş dibi ve yanak emniyeti üzerindeki etkiler nispeten küçüktür, yani emniyet değerlerinde genellikle virgülden sonra ikinci veya üçüncü basamaklarda değişiklikler görülebilir.

Şekil 1: ISO 6336:2019-11 Bölümler hakkında genel görünüş

ISO 6336:2019-11, Denkl. 17

Bölüm 2: Pitting oluşumuna dayanım (Yanak emniyeti)

  • Önemli bilgi: Büyük helis açıları (β > 30°) ve büyük normal kavrama açıları (αn > 25°) için ISO’nun B yöntemini uygularken, hesaplanan sonuçlar yöntem A’da olduğu gibi deneyimlerle doğrulanmalıdır.
  • Ayrıca helisel dişliler için en iyi korelasyonun, yüksek doğruluk ve optimal modifikasyonlar kullanıldığında elde edildiğini de bilmekte fayda vardır.
  • Artık ZB (pinyon) und ZD (karşı dişli) tekli kavrama faktörlerinin hesaplanması için yeni bir yardımcı faktör fZCa söz konusudur. Bununla helisel dişliler için yanak modifikasyonları daha doğru olarak belirlenir (Alt Bölüm 6.3).
  • İç dişliler için yardımcı faktör fZCa’nın bir etkisi yoktur, burada tekli kavrama faktörü ZD = 1 olarak alınır.
  • Optimize edilen veya daha hassas hesaplanabilen yanak modifikasyonlarında fZCa = 1.0 kabul edilir, ISO 6336:2006 (2008) ile aynı yanak emniyet değerleri elde edilir. 
  • Daha hassas bir hesaplama için örneğin; arka planda eAssistant/TBK ile bağlantılı olarak SystemManager yazılımında sonlu elemanlar yöntemi (FEM) kullanılarak diş genişliği boyunca doğrusal (yayılı) yükün dağılımı optimize edilebilir.
  • Yanak modifikasyonlarının tecrübi değerlere (fZCa = 1.07) dayanılarak yapılan tasarımlarda veya yanak modifikasyonları olmayan durumlarda (fZCa = 1.2) daha düşük yanak emniyet değerleri ortaya çıkar. Şekil 2’de örnek olarak yapılan hesaplamalarda bu değerlerin %1 ila %9 arasında daha düşük olduğu görülmektedir.

Bölüm 3: Diş dibi dayanımı – x* ve x* Emin karşılaştırması

Yalnızca nominal profil kaydırmanın kullanıldığı DIN 3990 Bölüm 3 ve ISO 6336:2006 Bölüm 3’ün aksine, diş dibi dayanımı (Alt Bölüm 6.1) için artık minimum üretilen profil kaydırma oranı xEmin kullanılmaktadır. Bu, en büyük diş kalınlığı toleransına sahip dişin kalınlığına, yani en küçük diş kalınlığına karşılık gelir.

GWJ Technology, standartları her zaman uygulamaya yönelik bir şekilde yorumladığı ve başından beri diş dibi dayanımını en küçük üretilen profil kaydırma oranı ile hesapladığı için ISO’daki bu son revizyon eAssistant, TBK ve GearEngineer hesaplama sonuçlarında herhangi bir değişikliğe neden olmaz, yani daha önceleri de hep xEmin ile hesaplama yapılıyordu.

Şekil 2: Yardımcı faktör fZCa değerlerinin karşılaştırılması

Diş dibi dayanımı üzerindeki bu etkiyi daha da vurgulamak için aşağıda örnek bir karşılaştırma verilmiştir (Şekil 3).

İmalat sonrası oluşan en küçük profil kaydırma ile (= en küçük diş kalınlığı) nominal profil kaydırmalı veya boşluksuz dişlilerle karşılaştırıldığında, daha küçük diş dibi emniyet değerleri (örnek hesaplamalarda %3 ila %5 arasında) elde edilir.

Şekil 3: x* vs. x*Emin değerlerinin karşılaştırılması

Devamını Mayıs çalışmamızda okuyabilirsiniz.

Yararlanılan kaynaklar

[1] DIN 3990: Tragfähigkeitsberechnung von Stirnrädern, Dezember 1987

[2] ISO 6336: Calculation of load capacity of spur and helical gears, Mai 1996

[3] ISO 6336: Calculation of load capacity of spur and helical gears, September 2006, Corrigendum 01/2008

[4] Gunther Weser; GWJ Technology GmbH; Antriebstechnik: „Tragfähigkeit von Stirnrädern – Unterschiede bei der Festigkeitsberechnung nach DIN und ISO“, Oktober 2011

Silindirik dişlilerde mukavemet hesapları DIN ve ISO standartlarına göre yapılan mukavemet hesaplarında farklılıklar (disliteknolojileri.com 11/2021)

Bizimle irtibata geçin

Uzaktan çalışmanın ağırlık kazanması nedeniyle ve son aylarda yaşamakta olduğumuz döviz artışları da dikkate alınarak; eAssistant yazılımının tüm modülleri paket olarak ve arzu edilirse 2D DXF, STEP/IGES, 3D-CAD Plugin eklentisi seçenekleri ile birlikte Türkiye’ye özel bir kampanya kapsamında 1 aylık kiralama fiyatına 12 aylık süreli olarak temin edilebilmektedir.

Bu uygulamanın; makine üretimi sektöründeki (özellikle ihracat yapan otomotiv, rüzgar enerjisi ve savunma sanayi alanında çalışan) tasarım ve üretim yapan küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihtiyaçlarını ertelemeden gerçekleştirebilecekleri bir fırsat olduğunu düşünüyoruz. İhtiyaç halinde şirketimiz size mühendislik hizmetleri veya uzaktan eğitim programlarıyla uzmanlık bilgileri de sunmaktadır.

Daha kapsamlı bilgi almak için aşağıdaki iletişim bilgilerimizden bize ulaşabilirsiniz

Türkiye Temsilcisi: KAPEM Endüstriyel Danışmanlık ve Dış Tic. Ltd. Şti.-İstanbul

Tel: 0216-225 84 58; GSM: 0532-311 48 59

www.kapem.com; info@kapem.com

Devamını oku
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com